Problemy układu pokarmowego należą do najczęściej diagnozowanych schorzeń u psów. Coraz więcej opiekunów czworonogów zgłasza się ze swoim pupilem do weterynarza z powodu ciągłych biegunek, nawracających wymiotów, wzdęć, gazów czy przelewania w brzuchu. Niestety podobne objawy mogą towarzyszyć wielu różnym chorobom, dlatego postawienie właściwej diagnozy często wymaga czasu i szczegółowej diagnostyki. IBS u psa, czyli zespół jelita drażliwego często daje podobne objawy, jak SIBO, IBD czy alergia pokarmowa. W rzeczywistości są to jednak różne, choć z pozoru podobne, jednostki chorobowe, które wymagają odmiennego leczenia. Schorzenia te często jednak ze sobą współwystępują, co często powoduje problem niepełnej diagnozy. Problemy z motoryką jelit, zaburzenia mikrobiomu czy przewlekły stres mogą wpływać na siebie nawzajem, dlatego diagnostyka chorób przewodu pokarmowego powinna zawsze uwzględniać cały obraz kliniczny, a nie tylko pojedynczy objaw. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest IBS u psa, jak odróżnić je od SIBO oraz jakie objawy powinny zaniepokoić opiekuna i jaka dieta najlepiej wspiera psa cierpiącego na zespół jelita drażliwego.
Czym jest IBS u psa?
IBS, czyli zespół jelita drażliwego, jest przewlekłym zaburzeniem czynnościowym przewodu pokarmowego. Oznacza to, że mimo występowania uciążliwych objawów, nie ma stanu zapalnego jelit ani przerostu bakteryjnego. Problem dotyczy przede wszystkim nieprawidłowej pracy jelit i ich nadwrażliwości na bodźce.
U psa z zespołem jelita drażliwego dochodzi do zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego i większej reaktywności jelit. Nawet niewielkie zmiany w diecie, stres czy zaburzenia mikrobiomu mogą wywoływać biegunki, bóle brzucha lub dyskomfort po posiłku. Objawy często mają charakter nawrotowy. Oznacza to, że są lepsze okresy, gdy następuje poprawa i wydaje się, że problem minął, po których przychodzą gorsze momenty, gdy objawy znowu się nasilają, mimo że z pozoru nic się w codzienności pupila nie zmieniło.
IBS a SIBO u psa – najważniejsze różnice
Ze względu na bardzo podobne objawy IBS u psa, często bywa ono mylone z SIBO, czyli zespołem rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego. W obu przypadkach mogą pojawić się przewlekłe biegunki, wzdęcia, przelewania w brzuchu czy dyskomfort po jedzeniu, który daje charakterystyczne objawy, takie jak niepokój, zdenerwowanie, apatia czy przyjmowanie nietypowych pozycji, które świadczą o tym, że psa boli brzuch. Mimo podobnego obrazu klinicznego IBS i SIBO są to jednak dwa zupełnie różne zaburzenia, które mają odmienne przyczyny i wymagają innego postępowania.
Objawy IBS u psa
IBS u psa, czyli zespół jelita drażliwego, jest zaburzeniem czynnościowym przewodu pokarmowego. Objawy mają zwykle charakter nawrotowy i często nasilają się pod wpływem stresu, zmian w diecie lub czynników środowiskowych. Jak już wcześniej wspomnieliśmy, charakterystyczną cechą IBS jest to, że objawy mogą przez pewien czas całkowicie ustępować, po czym ponownie się pojawiają, np. w sytuacjach stresowych. U wielu psów z IBS wyniki badań laboratoryjnych i badań obrazowych nie wykazują istotnych nieprawidłowości, dlatego rozpoznanie tej choroby stawia się najczęściej po wykluczeniu innych chorób przewodu pokarmowego, takich jak SIBO czy IBD.
Do najczęstszych objawów IBS u psa zalicza się:
- nawracające biegunki
- luźne stolce
- zaparcia
- śluz w kale
- wzdęcia
- nadmierne gazy
- przelewania w brzuchu
- tkliwy, twardy brzuch
- okresowe pogorszenie apetytu
Objawy SIBO u psa
Choć objawy SIBO u psa mogą przypominać IBS, ich przyczyna jest zupełnie inna. W przypadku SIBO dochodzi do nadmiernego namnażania bakterii w jelicie cienkim, co zaburza trawienie oraz wchłanianie składników odżywczych. Z tego względu dolegliwości są często bardziej nasilone i z czasem mogą prowadzić do niedoborów pokarmowych i pogorszenia ogólnej kondycji organizmu. SIBO najczęściej rozwija się wtórnie do innych zaburzeń przewodu pokarmowego. Jednym z mechanizmów sprzyjających rozrostowi bakterii jest nieprawidłowa praca wędrującego kompleksu motorycznego (MMC), odpowiedzialnego za oczyszczanie jelita cienkiego z resztek pokarmowych i nadmiaru bakterii pomiędzy posiłkami. Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule Problemy jelitowe i wzdęcia u psa mimo dobrej karmy. Rola MMC. Jeśli natomiast chcesz dokładniej poznać objawy, przyczyny i sposoby leczenie SIBO, zajrzyj do wpisu SIBO u psa – objawy, przyczyny i leczenie, w którym szczegółowo omawiamy przebieg tego schorzenia i rolę diety.
Choć SIBO u psa daje wiele objawów podobnych do IBS, takich jak przewlekłe biegunki, wzdęcia czy przelewania w brzuchu, w przebiegu zespołu rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego często pojawiają się również objawy wynikające z zaburzonego wchłaniania składników odżywczych. Do najbardziej charakterystycznych należą:
- niedobór witaminy B12 i zaburzenia poziomu kwasu foliowego
- stopniowa utrata masy ciała, nawet przy zachowanym apetycie
- pogorszenie jakości sierści i skóry, wynikające z niedoborów pokarmowych
- osłabienie, apatia i mniejsza chęć do aktywności
Co powoduje IBS u psa?
W przeciwieństwie do wielu innych chorób przewodu pokarmowego, IBS u psa nie ma jednej, jasno określonej przyczyny. Uważa się, że zespół jelita drażliwego rozwija się na skutek współdziałania wielu czynników, które wpływają na prawidłową pracę jelit i ich nadwrażliwość. Dużą rolę odgrywają przede wszystkim przewlekły stres, zaburzenia osi jelito–mózg oraz zmiany w składzie mikrobiomu jelitowego. Objawy mogą pojawić się również po przebytych infekcjach przewodu pokarmowego, zatruciach pokarmowych czy nawracających biegunkach, które zaburzają równowagę jelit i zwiększają ich wrażliwość na bodźce. Choć jednej przyczyny IBS nie można jednoznacznie wskazać, pewne jest, że odpowiednia dieta, wsparcie mikrobiomu i ograniczenie stresu odgrywają kluczową rolę w kontrolowaniu objawów.
Stres i oś jelita–mózg
Coraz więcej badań pokazuje, że mózg i jelita pozostają ze sobą w stałej komunikacji. Połączenie to określane jest mianem osi jelito–mózg. U psów z IBS zaburzenia tej osi mogą prowadzić do nadmiernej reaktywności jelit, przez co nawet niewielki stres wywołuje dolegliwości ze strony jelit.
Do czynników stresowych u psów można zaliczyć: zmianę miejsca zamieszkania, pobyt w hotelu dla zwierząt, pojawienie się nowego domownika lub innego zwierzęcia, podróże czy nagłe zmiany codziennej rutyny. Szczególnie narażone są czworonogi lękowe, nadwrażliwe i psiaki po trudnych przejściach, takie jak pupile z adopcji lub interwencji. U takich zwierząt przewlekły stres może prowadzić do zaburzeń pracy jelit i nasilać objawy IBS. W efekcie jelita mogą pracować zbyt intensywnie lub nieregularnie, powodując biegunki, bóle brzucha, przelewania i dyskomfort. Dlatego w terapii IBS, poza dietą, równie ważne jest zapewnienie psu poczucia komfortowych warunków, bezpieczeństwa, przewidywalnej rutyny oraz ograniczenie sytuacji wywołujących stres.
Zaburzenia mikrobiomu jelitowego
Jednym z czynników sprzyjających rozwojowi IBS u psa są też zaburzenia mikrobiomu jelitowego. Przebyta jelitówka, zatrucie pokarmowe, długotrwała biegunka lub antybiotykoterapia mogą zaburzyć równowagę bakterii bytujących w przewodzie pokarmowym. Choć ostra infekcja ustępuje, jelita nie zawsze wracają od razu do pełnej sprawności. U części psów dochodzi do zwiększonej wrażliwości błony śluzowej oraz zaburzeń pracy jelit, przez co przewód pokarmowy zaczyna silniej reagować na bodźce, które wcześniej nie powodowały żadnych dolegliwości. Dlatego tak ważne jest wspieranie odbudowy mikrobiomu poprzez odpowiednią dietę, regularne posiłki i stosowanie, w w uzasadnionych przypadkach, odpowiednio dopasowanych do potrzeb czworonoga probiotyków.
Dieta przy IBS u psa
Choć w przypadku IBS u psa ogromne znaczenie ma stała rutyna, ograniczenie stresu i bodźców oraz, jeśli zachodzi taka potrzeba, praca z behawiorystą, równie ważnym elementem terapii jest odpowiednio dobrana dieta. To właśnie sposób żywienia może wpływać na stopień podrażnienia jelit, skład mikrobiomu oraz częstotliwość nawrotów objawów. Dobrze zbilansowana karma nie wyleczy zespołu jelita drażliwego, ale może znacząco poprawić komfort życia psa i wspierać prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego.
W żywieniu psa z IBS warto postawić na prostą, lekkostrawną i monobiałkową dietę, która nie będzie dodatkowo obciążała przewodu pokarmowego. Dobrym wyborem są karmy bezzbożowe i bezglutenowe, zawierające jedno źródło białka zwierzęcego oraz składniki wspierające mikrobiom jelitowy, takie jak prebiotyki. Taka dieta pomaga ograniczyć ryzyko nadwrażliwości pokarmowych, wspiera rozwój korzystnych bakterii jelitowych i sprzyja utrzymaniu prawidłowej pracy jelit.
Jaką karmę wybrać dla psa z zespołem jelita drażliwego?
Nie każdy pies z zespołem jelita drażliwego będzie dobrze tolerował tę samą dietę. W praktyce najlepiej sprawdzają się karmy o prostym, naturalnym składzie i jednym źródle białka. Dzięki temu łatwiej wyeliminować potencjalne czynniki drażniące i ocenić, które białko jest najlepiej tolerowane przez psa.
W Dog Family od lat stawiamy na zdrowie czworonogów z problemami jelitowymi. Nasze karmy monobiałkowe z jagnięciną, wieprzowiną czy kaczką zostały opracowane z myślą o pupilach z wrażliwym przewodem pokarmowym i skłonnością do nietolerancji pokarmowych. Receptury nie zawierają zbóż ani glutenu, a dodatek prebiotyków FOS i MOS wspiera rozwój korzystnej mikroflory jelitowej i pomaga utrzymać prawidłową pracę układu pokarmowego. Jeżeli jednak objawy IBS są bardzo nasilone lub lekarz weterynarii podejrzewa współistniejące schorzenia jelit, warto rozważyć karmę weterynaryjną gastrointestinal z hydrolizowanym białkiem, która dzięki wysokiej strawności dodatkowo odciąża przewód pokarmowy.
Warto też na koniec zaznaczyć, że IBS u psa wymaga przede wszystkim cierpliwości. Znalezienie odpowiedniej diety i wyciszenie przewodu pokarmowego to proces, który może potrwać kilka tygodni, a czasem nawet kilka miesięcy. Nie warto zniechęcać się, jeśli efekty nie pojawią się od razu. Liczy się przede wszystkim konsekwencja, regularność i dobrze dobrana dieta, które razem przynoszą najlepsze rezultaty i pozwalają psu wrócić do zdrowia.
Niektóre ilustracje wykorzystane w artykule zostały przygotowane z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Mają charakter poglądowy i służą wyłącznie celom ilustracyjnym.
