Szczenię potrzebuje kompletnej karmy o wyższej niż u psa dorosłego zawartości energii i białka (w zakresie ok. 22–32% w suchej masie). Jest to bardzo ważne, bo wszelkie niedobory w diecie mogą doprowadzić do zaburzeń w rozwoju organizmu młodego psa. W tym wpisie zebraliśmy informacje, co na temat karmienia szczeniąt mówią badania i zalecenia weterynaryjne. Podpowiadamy, na co zwrócić uwagę przy wyborze karmy dla szczeniąt, aby zapewnić pupilowi zbilansowaną i kompletną dietę, która zapewni mu optymalną ilość energii i wszystkie niezbędne składniki do prawidłowego rozwoju.
Kiedy szczeniak może zacząć jeść karmę?
Stałe pokarmy można zacząć wprowadzać około 2,5–4 tygodnia życia, jako dodatek do mleka matki. Ochrona z siary trwa ok. 1–2 miesięcy, więc po odstawieniu szczenię zaczyna polegać na własnym układzie odpornościowym. W tym okresie liczy się więc dobrej jakości, kompletna karma i szczepienia zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii.
Czym karmić szczenię po odstawieniu od matki?
Najlepiej kompletną, zbilansowaną karmą dla szczeniąt, dobraną do przewidywanej wielkości psa dorosłego. Według The Kennel Club zapotrzebowanie szczeniąt na składniki odżywcze w przeliczeniu na kilogram masy ciała jest większe niż u psów dorosłych, dlatego powinny one jeść karmę opracowaną specjalnie z myślą o wzroście i potrzebach młodego czworonoga. Nie należy zatem podawać szczeniakowi karmy dla psa dorosłego.
Ile białka powinna zawierać karma dla szczeniaka?
Zalecany zakres białka dla zdrowego wzrostu to ok. 22–32% w suchej masie karmy. Tak podaje m.in. VCA Canada, dodając, że zapotrzebowanie na białko u szczeniaka jest największe tuż po odstawieniu mleka i potem stopniowo maleje.
Według The Kennel Club zbyt mało białko szkodzi. Niewystarczająca podaż białka u szczeniąt może bowiem zaburzać wzrost, osłabiać odporność i zwiększać podatność na infekcje. Liczy się też relacja białka do energii oraz jego strawność, więc sam procent na etykiecie nie mówi wszystkiego. Warto jednak podkreślić, że podawanie więcej białka, niż jest zalecane, nie jest wskazane.
Czy wszystkie szczenięta potrzebują takiej samej karmy?
Nie, szczenięta małych i średnich ras potrzebują innej karmy niż szczenięta ras dużych i olbrzymich. Może to być zaskakujące, ale to właśnie szczenięta mniejszych ras potrzebują karmy o wyższej kaloryce niż szczenięta ras dużych i olbrzymich. Poniżej wyjaśniamy, z czego to wynika.
Karma dla szczeniąt małych i średnich ras
Karma dla szczeniąt małych i średnich powinna mieć kaloryczność na poziomie 400-450 kcal/100 g. W przypadku mniejszych czworonogów zapotrzebowanie kaloryczne wynosi ok. 4,0–4,5 kcal/g. Wyższe zapotrzebowanie energetyczne wynika z faktu, że mniejsze psy mają szybszą przemianę materii względem masy ciała. Mały pies potrzebuje zatem więcej kalorii na kilogram masy ciała niż duży.
Dodatkowo mniejsze szczenięta osiągają masę dorosłego czworonoga szybciej niż duże. W przypadku małych ras następuje to około 8-10 miesiąca życia, a przy średnich około 12. Mały pies musi więc w krótszym czasie nabrać ciała dorosłego czworonoga, a niewielka porcja musi pokryć duże potrzeby energetyczne. Karma dla szczeniąt małych i średnich ras powinna być zatem wysokoenergetyczna, strawna i zbilansowana.
Karma dla szczeniąt ras dużych i olbrzymich
Szczenięta ras dużych i olbrzymich potrzebują karmy o niższej gęstości energetycznej niż mniejsze rasy. Karma, którą jedzą powinna mieć ok. 350-400 kcal/100 g. Wszystko wynika z tego, że nadmiar kalorii u psów dużych i olbrzymich sprzyja otyłości i chorobom rozwojowym kośćca. Według VCA umiarkowane ograniczenie energii w czasie wzrostu u psów ras dużych może zmniejszać ryzyko dysplazji stawów biodrowych bez wpływu na ostateczną wielkość psa. Przez to karmy dla szczeniąt ras dużych i olbrzymich mają niższą kalorykę. Nie oznacza to jednak, że można podawać im karmę dla dorosłych psów o zbliżonej wartości energetycznej.
Co też ciekawe, większe szczenięta także dużo wolniej osiągają masę dorosłego psa. W przypadku dużuch ras następuje to około 18 miesiąca życia, a u olbrzymich dopiero w wieku 18–24 miesięcy. To też jest powodem tego, że większe szczenięta nie potrzebują aż tak dużej ilości kalorii na co dzień.
Na co jeszcze zwrócić uwagę przy wyborze karmy dla szczeniąt?
Wybierając karmę dla szczeniaka, należy zwrócić uwagę na zawartość białka i kalorii, rodzaj mięsa oraz na dodatki, które wspierają pokrycie potrzeb żywieniowych młodego psa.
Kaloryczność dopasowana do wielkości rasy
Odpowiednia kaloryczność karmy dla szczeniaka jest bardzo istotna. Jak już wcześniej opisaliśmy, mniejsze szczenięta mają wyższe zapotrzebowanie energetyczne niż duże i olbrzymie. Karma dla szczeniąt małych i średnich ras powinna mieć zatem wyższą gęstość energetyczną, a karmy dla większych ras niższą. Wybierając karmę dla swojego szczeniaka, zwróć zatem uwagę na to, jaką ma wartość energetyczną na 100 g i dla jakiej wielkości czworonogów jest przeznaczona.
Jakość białka ma znaczenie
Białko dostarcza aminokwasów potrzebnych do budowy tkanek i prawidłowego wzrostu. Przy wyborze karmy warto więc sprawdzić nie tylko jego procentową zawartość, ale także źródła białka i jakość całej receptury. Liczy się również strawność białka oraz to, czy karma dostarcza wszystkich niezbędnych aminokwasów.
Warto rozważyć karmy, które zawierają białko z kilku gatunków mięsa. Źródła białka mogą różnić się składem aminokwasowym, dlatego ich połączenie może pomóc uzupełnić profil aminokwasów w diecie. Autorzy opracowania z VI Warsztatów Kynologicznych zorganizowanych z okazji 80-lecia Związku Kynologicznego w Polsce zalecają stosowanie więcej niż jednego gatunku mięsa, aby pokryć zapotrzebowanie psa na aminokwasy egzogenne. Jest to jednak zalecenie praktyczne, a nie wynik badania porównującego wzrost szczeniąt karmionych jednym i kilkoma gatunkami mięsa.
Sprawdź skład i dodatki
Karma dla szczeniąt powinna dostarczać też wszystkich składników odżywczych potrzebnych w okresie wzrostu. Warto sprawdzić, jakie surowce wykorzystano w recepturze, skąd pochodzi białko i jakie dodatki dietetyczne zawiera produkt. Znaczenie ma nie tylko liczba składników, ale przede wszystkim to, czy ich połączenie zapewnia szczenięciu wszystko, czego potrzebuje jego organizm.
Warto szukać karm dla szczeniąt zawierających dodatek witamin i składników mineralnych. Warto zwrócić uwagę również na kwasy tłuszczowe omega-3, w tym DHA, ważne dla rozwoju układu nerwowego i wzroku.
Czym są nukleotydy w karmie dla szczeniąt?
Nukleotydy to cegiełki DNA i RNA, a w mleku suki występują w znacznie większej ilości niż w mleku kobiecym. Zdaniem autorów materiału Affinity Petcare oznacza to, że szczenięta są od nich silnie zależne w okresie rozwoju układu odpornościowego, który jest szczególnie wrażliwy po odstawieniu od matki.
Najczęściej cytowane badanie to: Dietary nucleotides improve the immune status of puppies at weaning, zaprezentowane na zjeździe AAVN. Szczenięta przez 35 dni jadły standardową karmę lub karmę wzbogaconą nukleotydami (1000 lub 1500 ppm), a tydzień po odstawieniu zostały zaszczepione. Według opisów badania szczenięta z grup z nukleotydami wytwarzały więcej przeciwciał po szczepieniu, a ich limfocyty były bardziej reaktywne.
Czy warto wybierać karmę dla szczeniąt z nukleotydami?
Należy traktować nukleotydy dodawane do karm dla szczeniąt jako składnik wspierający rozwój odporności, obok szczepień i opieki weterynaryjnej. Ich dodatek w karmach ma jednak uzasadnienie w fizjologii młodego psa. Mleko suki jest bowiem bogate w wolne nukleotydy, a po odstawieniu szczenię traci tę naturalną dostawę właśnie wtedy, gdy ochrona z siary słabnie i zaczyna się cykl szczepień. Uważa się, że nukleotydy są szczególnie potrzebne tkankom o szybkim podziale komórek, czyli układowi odpornościowemu, jelitom i skórze, a więc tym, które u szczeniąt rozwijają się najintensywniej. Nukleotydy są więc obiecującym i uzasadnionym biologicznie dodatkiem, ale nie udowodnioną koniecznością, ponieważ badań na ten moment jest niedużo.
Podsumowanie
Prawidłowe żywienie szczeniaka powinno uwzględniać przede wszystkim przewidywaną wielkość psa w dorosłości, ponieważ szczenięta ras małych i średnich mają inne potrzeby energetyczne niż szczenięta ras dużych i olbrzymich. Mniejsze psy potrzebują zwykle więcej energii w przeliczeniu na kilogram masy ciała i szybciej osiągają rozmiary dorosłego czworonoga, natomiast u ras dużych i olbrzymich szczególnie ważna jest umiarkowana podaż kalorii, aby uniknąć zbyt szybkiego wzrostu i nadmiernego obciążenia rozwijającego się układu kostnego.
Niezależnie od rasy podstawą diety powinna być kompletna, zbilansowana karma dla szczeniąt, dostarczająca odpowiedniej ilości białka, tłuszczów, witamin i składników mineralnych. Warto zwracać uwagę również na jakość i strawność białka, źródła kwasów omega-3 oraz składniki wspierające rozwój młodego organizmu, takie jak np. nukleotydy. Dopasowanie karmy do wielkości rasy, tempa wzrostu i indywidualnych potrzeb szczeniaka pomaga stworzyć podstawy zdrowego rozwoju, prawidłowej odporności i dobrej kondycji w dorosłym życiu.
Źródła:
Royal Kennel Club, Puppy nutrition
VCA Canada, Feeding Growing Puppies
All About Feed, 5 key nutritional requirements for growing puppies
Romano V., Martinez-Puig D., Torre C., Iraculis N., Vilaseca L., Chetrit C. 2007, Dietary nucleotides improve the immune status of puppies at weaning, J Anim Physiol Anim Nutr 91(3–4): 158–162 (streszczenie z 6. sympozjum AAVN)
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, The 80th Anniversary of the Polish Kennel Club
